Çalışma Alanları · Ceza Hukuku
Ceza Hukuku
Karaca Hukuk Bürosu, ceza soruşturması ve kovuşturmasında şüpheli ve sanıklara müdafi, suçtan zarar görenlere vekil olarak hizmet vermektedir. Çalışma kapsamı; ifade ve sorgu aşamalarında hukuki yardım, gözaltı ve tutuklamaya karşı başvurular, şikâyet ve suç duyurusu, duruşma takibi ile istinaf ve temyiz başvurularıdır.
Bu sayfada ceza muhakemesine ilişkin temel kurallar genel bilgilendirme amacıyla özetlenmiştir.
Soruşturma ve Kovuşturma
Ceza muhakemesi iki aşamadan oluşur. Soruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen ve Cumhuriyet savcısı tarafından yürütülen evredir. Kovuşturma ise iddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar süren yargılama evresidir (CMK md. 2).
| Soruşturmanın başlaması | Savcı, ihbar veya başka bir yolla suç şüphesini öğrenir öğrenmez kamu davası açmaya yer olup olmadığını araştırır (CMK md. 160). |
|---|---|
| Kovuşturmaya yer olmadığı kararı | Yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse verilir. Suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK md. 172, 173). |
| İddianame | Toplanan deliller suçun işlendiği hakkında yeterli şüphe oluşturuyorsa savcı iddianame düzenler; mahkemenin kabulüyle kovuşturma başlar (CMK md. 170, 175). |
Soruşturmanın eksik yürütülmesi, kovuşturmaya yer olmadığı kararının bozulmasına yol açabilir; bir örnek için bkz. Yargıtay 11. CD, E. 2026/821.
Şüpheli ve Sanığın Hakları
İfade alma ve sorgudan önce şüpheli veya sanığa yüklenen suç anlatılır ve şu haklar hatırlatılır (CMK md. 147):
- Müdafi seçme ve müdafiin hukuki yardımından yararlanma hakkı,
- Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama, yani susma hakkı,
- Şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteme hakkı,
- Yakalanan kişinin yakınlarına haber verilmesini isteme hakkı.
Şüpheli veya sanık çocuksa, kendini savunamayacak derecede malulse ya da sağır veya dilsizse ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK md. 150). Müdafi, soruşturma evresinde dosyayı inceleyebilir; ancak soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse bu yetki hâkim kararıyla kısıtlanabilir (CMK md. 153).
Gözaltı ve Tutuklama
Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda savcı bu süreyi her defasında bir gün olmak üzere üç güne kadar uzatabilir (CMK md. 91). Gözaltına alınan kişi veya yakınları, gözaltı işlemine karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir.
Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve kaçma ya da delilleri karartma şüphesi gibi bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmayan durumlarda tutuklama kararı verilemez (CMK md. 100). Tutuklama yerine yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü veya konutu terk etmeme gibi adli kontrol tedbirleri uygulanabilir (CMK md. 109).
Tutuklama ve adli kontrol kararlarına karşı iki hafta içinde itiraz edilebilir. Bu süre, ilgililerin kararı öğrendikleri günden başlar (CMK md. 268). Tutuklu kişi soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir (CMK md. 104).
Şikâyet ve Uzlaşma
Bazı suçların soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. Bu suçlarda şikâyet, fiilin ve failin öğrenildiği günden başlayarak altı ay içinde yapılmalıdır (TCK md. 73). Şikâyetten vazgeçme, kural olarak kovuşturmanın düşmesi sonucunu doğurur.
Kanunda sayılan suçlarda, kovuşturmaya geçilmeden veya yargılama sırasında uzlaştırma yoluna gidilir (CMK md. 253, 254). Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilir.
Suçtan zarar gören, iddianamenin kabulünden sonra davaya katılan olarak katılabilir ve vekil aracılığıyla temsil edilebilir (CMK md. 237).
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ve Erteleme
| Hükmün açıklanmasının geri bırakılması | İki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına hükmedilen, daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamış sanık hakkında, zararın giderilmesi koşuluyla uygulanabilir. Bu karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Beş yıllık denetim süresinde kasıtlı suç işlenmezse açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer (CMK md. 231). |
|---|---|
| Hapis cezasının ertelenmesi | İki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir. Bu süre, suç tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişiler bakımından üç yıldır (TCK md. 51). |
| Seçenek yaptırımlar | Bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, suçlunun kişiliği ve suçun işlenmesindeki özellikler gözetilerek adli para cezasına veya diğer seçenek tedbirlere çevrilebilir (TCK md. 50). |
Kanun Yolları
İlk derece mahkemesi hükümlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir (CMK md. 273). Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı da kanundaki sınırlar içinde, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'a temyiz yoluna gidilebilir (CMK md. 286, 291). Bu süreler 7499 sayılı Kanun ile değiştirilmiş olup 01.06.2024 tarihinden itibaren verilen kararlara uygulanır.
Sık Karşılaşılan Suçlar
| Hakaret | Hakaretin alenen işlenmesi cezayı artırır (TCK md. 125). Sosyal medyadaki paylaşımlarda aleniyet ayrıca değerlendirilir; bkz. Yargıtay 4. CD, E. 2024/4991. |
|---|---|
| Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma | Sırf huzur ve sükûnunu bozmak amacıyla ısrarla telefon edilmesi veya mesaj gönderilmesi bu suçu oluşturur (TCK md. 123); bkz. Yargıtay 12. CD, E. 2025/41. |
| Dolandırıcılık | Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına yarar sağlanması (TCK md. 157, 158). |
| Tehdit | Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına ya da malvarlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit etmek (TCK md. 106). |
Görevli ve Yetkili Mahkeme
| Sulh ceza hâkimliği | Soruşturma evresinde tutuklama, arama, el koyma gibi kararlar ve bunlara itirazlar |
|---|---|
| Asliye ceza mahkemesi | Ağır ceza mahkemesinin görevi dışındaki suçlar (5235 sayılı Kanun md. 11) |
| Ağır ceza mahkemesi | Kanunla görevine bırakılan suçlar ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar (5235 sayılı Kanun md. 12) |
Davaya bakmak yetkisi, kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesine aittir (CMK md. 12).
Sık Sorulan Sorular
Karakola veya savcılığa ifadeye avukatla gitmek zorunlu mu?
Kural olarak zorunlu değildir; ancak her şüpheli müdafi yardımından yararlanma hakkına sahiptir. Çocuklar ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda müdafi istem aranmaksızın görevlendirilir (CMK md. 150).
Şikâyet için süre var mıdır?
Şikâyete bağlı suçlarda, fiilin ve failin öğrenildiği günden başlayarak altı ay içinde şikâyet edilmelidir (TCK md. 73).
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına nasıl itiraz edilir?
Kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir (CMK md. 173).
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması sicile işlenir mi?
Bu karar adli sicile işlenmez; yalnızca kendisine özgü bir kayıt sistemine alınır ve denetim süresi başarıyla geçirilirse dava düşer (CMK md. 231).
İstinaf süresi ne kadardır?
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta (CMK md. 273).
İlgili Yargıtay Kararları
- İkinci el araçta kilometre düşürme şikâyeti, soruşturma genişletilmeden reddedilemezYargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2026/821, K. 2026/6794, K.T. 22.06.2026
- Sosyal medyada hakarette aleniyet için paylaşımın herkes tarafından görülebilir olup olmadığı tespit edilmelidirYargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2024/4991, K. 2026/6663, K.T. 08.04.2026
- Rahatsız edilmek istemediğini bildiren kişiye mesaj göndermeye devam etmek huzur ve sükûnu bozma suçunu oluştururYargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2025/41, K. 2025/5333, K.T. 16.06.2025
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Bilgiler son güncelleme tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; sonraki değişiklikler için güncel mevzuat kontrol edilmelidir. Son güncelleme: 19.10.2026.