KaracaHukuk Bürosu

Çalışma Alanları · Borçlar Hukuku

Borçlar Hukuku

Karaca Hukuk Bürosu, sözleşmelerden ve haksız fiillerden doğan uyuşmazlıklarda gerçek ve tüzel kişilere dava takibi ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Çalışma kapsamı; sözleşmelerin hazırlanması ve incelenmesi, alacak ve tazminat davaları, ayıplı mal ve hizmet uyuşmazlıkları, tüketici davaları, eser ve satış sözleşmelerinden doğan davalardır.

Bu sayfada borçlar hukukuna ilişkin temel kurallar genel bilgilendirme amacıyla özetlenmiştir.

Sözleşmenin Kurulması ve Şekli

Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur (TBK md. 1). Sözleşmeler kural olarak hiçbir şekle bağlı değildir; kanunda öngörülen şekil ise geçerlilik şartıdır (TBK md. 12).

Taşınmaz satışıResmî şekilde, yani tapu memuru önünde yapılmalıdır (TBK md. 237).
KefaletYazılı şekilde yapılmalı; kefilin sorumlu olacağı azami miktar, kefalet tarihi ve varsa müteselsil kefil sıfatı kefilin el yazısıyla belirtilmelidir (TBK md. 583). Evli kişinin kefaleti için kural olarak eşin yazılı rızası gerekir (TBK md. 584).
Rekabet yasağıHizmet sözleşmesinde işçinin rekabet yasağı yazılı olmalıdır (TBK md. 444).

Borca Aykırılık ve Temerrüt

Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür (TBK md. 112).

Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Borcun ifa günü birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle ihtara gerek kalmadan temerrüt gerçekleşir (TBK md. 117). Para borcunda temerrüde düşen borçlu gecikme faizi öder (TBK md. 120).

Karşılıklı sözleşmelerde borçlu temerrüde düşerse alacaklı, borcun ifası için uygun bir süre verebilir (TBK md. 123). Süre içinde ifa edilmezse alacaklı şu haklardan birini seçebilir (TBK md. 125):

Ceza Koşulu

Taraflar, borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenmek üzere ceza koşulu kararlaştırabilir (TBK md. 179). Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir (TBK md. 182). Ancak tacir sıfatıyla ceza koşulu kabul eden kişi, cezanın fahiş olduğunu ileri sürerek indirilmesini isteyemez (TTK md. 22).

Haksız Fiil ve Tazminat

Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK md. 49). Bedensel zarar veya ölüm hâlinde ya da kişilik hakkının zedelenmesi hâlinde ayrıca manevi tazminata hükmedilebilir (TBK md. 56, 58).

Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Tazminat ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa, bu süre uygulanır (TBK md. 72).

Sebepsiz Zenginleşme

Haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen kişi, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür (TBK md. 77). İstem, hak sahibinin geri isteme hakkını öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK md. 82).

Zamanaşımı

Genel süreKanunda aksine hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK md. 146).
Beş yıllık süreKira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi diğer dönemsel edimler; otel, lokanta ve benzeri yerlerdeki konaklama ve yeme içme bedelleri; vekâlet, komisyon ve acentelik sözleşmelerinden ve (yüklenicinin ağır kusuru hariç) eser sözleşmesinden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK md. 147). İşçinin kıdem, ihbar ve yıllık izin ücreti alacakları da beş yıllık zamanaşımına tabidir (4857 sayılı İş Kanunu ek md. 3).
Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmeİki yıl ve her hâlde on yıl (TBK md. 72, 82).

Zamanaşımı, borçlunun borcu ikrar etmesi veya alacaklının dava açması ya da icra takibi yapması gibi hâllerde kesilir ve yeniden işlemeye başlar (TBK md. 154).

Satış Sözleşmesi ve Ayıplı Mal

Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve bir ayıp görürse bunu uygun bir süre içinde satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp sonradan ortaya çıkarsa, hemen bildirilmelidir (TBK md. 223). Ticari satışlarda açık ayıp iki gün içinde; açık olmayan ayıp ise teslimden itibaren sekiz gün içinde incelenip sekiz gün içinde satıcıya ihbar edilmelidir (TTK md. 23).

Ayıplı mal satışında alıcı; sözleşmeden dönme, satış bedelinden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız benzeriyle değiştirme haklarından birini kullanabilir (TBK md. 227). Satıcı daha uzun bir süre için üstlenmedikçe ayıp nedeniyle açılacak davalar, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile satılanın alıcıya teslim tarihinden başlayarak iki yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar; taşınmazlarda bu süre beş yıldır (TBK md. 231, 244). Satıcı alıcıyı ağır kusuruyla aldatmışsa bu süreden yararlanamaz.

Tüketici işlemlerinde de tüketici aynı seçimlik haklara sahiptir (6502 sayılı Kanun md. 11). Sıfır araçta üretimden kaynaklanan kusura ilişkin bir örnek için bkz. Yargıtay 3. HD, E. 2025/5181.

Tüketici Uyuşmazlıkları

Değeri her yıl ilan edilen parasal sınırın (2026 yılı için 186.000 TL) altında kalan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvurulması zorunludur (6502 sayılı Kanun md. 68). Tüketici hakem heyetinin görev alanı dışında kalan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce kural olarak arabulucuya başvurulmalıdır (6502 sayılı Kanun md. 73/A). Tüketici, davayı kendi yerleşim yerinde de açabilir (6502 sayılı Kanun md. 73).

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Asliye hukuk mahkemesiGenel görevli mahkemedir.
Tüketici mahkemesiTüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklar.
Asliye ticaret mahkemesiTicari davalar; bkz. Ticaret Hukuku.

Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK md. 6). Sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa edileceği yerde, haksız fiilden doğan davalar fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yerde ya da zarar görenin yerleşim yerinde de açılabilir (HMK md. 10, 16). Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hukukundan doğan uyuşmazlıklarda (6325 sayılı Kanun md. 18/B) ve ticari davalardaki para alacaklarında (TTK md. 5/A) dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.

Sık Sorulan Sorular

Alacak davası için genel zamanaşımı süresi nedir?

Kanunda aksine hüküm yoksa on yıldır (TBK md. 146). Kira bedeli, anapara faizi, ücret gibi dönemsel edimler ile vekâlet ve eser sözleşmesinden doğan alacaklar gibi bazı alacaklarda süre beş yıldır (TBK md. 147).

Trafik kazası veya başka bir haksız fiil nedeniyle tazminat ne zamana kadar istenebilir?

Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde. Fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa o süre uygulanır (TBK md. 72).

Ayıplı mal alan kişi hangi hakları kullanabilir?

Sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız benzeriyle değiştirme (TBK md. 227; 6502 sayılı Kanun md. 11).

Sözleşmedeki ceza koşulu indirilebilir mi?

Hâkim aşırı ceza koşulunu indirir. Ancak ceza koşulunu tacir sıfatıyla kabul eden kişi indirim isteyemez (TBK md. 182; TTK md. 22).

Borçlu ödeme yapmazsa ne yapılabilir?

Alacaklı dava açabilir veya icra takibi başlatabilir. İcra takibine ilişkin bilgi için bkz. İcra ve İflas Hukuku.

İlgili Yargıtay Kararları

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Bilgiler son güncelleme tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; sonraki değişiklikler için güncel mevzuat kontrol edilmelidir. Son güncelleme: 19.10.2026.