Çalışma Alanları · Miras Hukuku
Miras Hukuku
Karaca Hukuk Bürosu, mirastan doğan uyuşmazlıklarda mirasçılara ve mirasbırakanlara dava takibi ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Çalışma kapsamı; mirasçılık belgesi, mirasın reddi, vasiyetname düzenlenmesi ve iptali, tenkis, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil ile mirasın paylaşılmasına ilişkin davalardır.
Bu sayfada miras hukukuna ilişkin temel kurallar genel bilgilendirme amacıyla özetlenmiştir.
Yasal Mirasçılar
Türk Medeni Kanunu yasal mirasçıları zümrelere ayırır. Önceki zümrede mirasçı bulunması, sonraki zümreyi mirasçılıktan çıkarır.
| Birinci zümre | Mirasbırakanın altsoyu, yani çocukları ve onların altsoyu. Çocuklar eşit pay alır; ölen çocuğun yerine onun altsoyu geçer (TMK md. 495). |
|---|---|
| İkinci zümre | Altsoy yoksa ana ve baba ile onların altsoyu, yani kardeşler ve kardeş çocukları (TMK md. 496). |
| Üçüncü zümre | Ana ve baba zümresinde mirasçı yoksa büyük ana ve büyük babalar ile onların altsoyu (TMK md. 497). |
| Evlatlık | Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur (TMK md. 500). |
Sağ kalan eş, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre aşağıdaki payı alır (TMK md. 499):
| Altsoy ile birlikte | Mirasın dörtte biri |
|---|---|
| Ana ve baba zümresi ile birlikte | Mirasın yarısı |
| Büyük ana ve büyük baba zümresi ile birlikte | Mirasın dörtte üçü |
| Bu zümrelerde mirasçı yoksa | Mirasın tamamı |
Mirasçılık Belgesi
Mirasçılık sıfatını gösteren belge sulh hukuk mahkemesinden alınır (TMK md. 598). Yasal mirasçılar bu belgeyi noterden de alabilir; vasiyetname bulunan hâllerde ve atanmış mirasçılar için belgeyi yalnızca sulh hukuk mahkemesi verir (Noterlik Kanunu md. 71/A). Mirasçılık belgesi aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir; gerçeğe aykırı belgenin iptali her zaman istenebilir. Banka hesapları, tapu devri ve diğer işlemler için bu belge gerekir.
Mirasın Reddi
Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Ret süresi üç aydır ve yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar (TMK md. 605, 606). Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır ve kayıtsız şartsız olmalıdır (TMK md. 609).
Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden acizliği açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK md. 605/2). Süresi içinde reddetmeyen veya terekeye ait işlemlere girişen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur; bu durumda mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olabilir (TMK md. 610).
Vasiyetname
Vasiyetname üç şekilde yapılabilir:
| Resmî vasiyetname | Noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkilendirilmiş memur önünde iki tanık katılımıyla düzenlenir (TMK md. 532). |
|---|---|
| El yazılı vasiyetname | Baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılmalı, yapıldığı yıl, ay ve gün ile imzayı içermelidir (TMK md. 538). |
| Sözlü vasiyetname | Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, salgın hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlarda iki tanığa yapılan beyanla düzenlenir (TMK md. 539). |
Mirasbırakanın ölümünden sonra vasiyetname, sulh hukuk mahkemesine teslim edilir ve mahkemece açılarak ilgililere okunur (TMK md. 595, 596).
Vasiyetname ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ya da şekil eksikliği nedeniyle iptal edilebilir (TMK md. 557). İptal davası, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılması tarihinden başlayarak on yıl içinde açılmalıdır; iyiniyetli olmayan davalılara karşı bu süre yirmi yıldır (TMK md. 559).
Mirasçılıktan Çıkarma ve Mirastan Feragat
Mirasbırakan, saklı paylı mirasçısını ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarabilir. Bunun için mirasçının mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemiş ya da mirasbırakana veya ailesine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemiş olması gerekir (TMK md. 510). Çıkarma sebebi tasarrufta belirtilmelidir; sebebin doğruluğunu ispat yükü, çıkarmaya dayanan mirasçı veya vasiyet alacaklısındadır (TMK md. 512).
Mirasbırakan, bir mirasçısıyla karşılıklı veya karşılıksız mirastan feragat sözleşmesi yapabilir. Bu sözleşme resmî vasiyetname şeklinde düzenlenir (TMK md. 545). Karşılıklı feragat, aksi kararlaştırılmadıkça feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur (TMK md. 528).
Saklı Pay ve Tenkis
Mirasbırakan, mirasının ancak saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Saklı paylı mirasçılar ve oranları şunlardır (TMK md. 506):
| Altsoy | Yasal miras payının yarısı |
|---|---|
| Ana ve babadan her biri | Yasal miras payının dörtte biri |
| Sağ kalan eş | Altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olursa yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü |
Kardeşlerin saklı payı yoktur. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir (TMK md. 560). Dava, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından başlayarak on yıl içinde açılmalıdır (TMK md. 571).
Muris Muvazaası
Mirasbırakanın, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazı gerçekte bağışlamak istediği hâlde tapuda satış gibi göstererek devretmesine muris muvazaası denir. 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, bu durumda miras hakkı zedelenen mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu dava için bir süre öngörülmemiştir.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle yapılan devirlerde muvazaanın belirlenmesinde mirasbırakanın yaşı, sağlık durumu, aile ilişkileri ve devredilen malın tüm malvarlığına oranı birlikte değerlendirilir; bir örnek için bkz. Yargıtay HGK, E. 2024/563. Tapu iptali ve tescil davalarına ilişkin genel bilgi için bkz. Gayrimenkul ve Kira Hukuku.
Mirasın Paylaşılması
Mirasçılar, mirasın paylaşılmasına kadar terekedeki mallar üzerinde elbirliği ile maliktir ve terekeye ait haklarda birlikte hareket eder. Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh hukuk mahkemesi, paylaşma sonuçlanıncaya kadar miras ortaklığına bir temsilci atayabilir (TMK md. 640).
Her mirasçı, sözleşmeyle veya kanunla ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir (TMK md. 642). Mirasçılar anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır; bu davada dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye'de bulunuyorsa, mirasçılar ölüm tarihini izleyen tarihten itibaren dört ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermekle yükümlüdür (Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu md. 10).
Görevli ve Yetkili Mahkeme
| Mirasçılık belgesi, mirasın reddi, vasiyetnamenin açılması | Sulh hukuk mahkemesi |
|---|---|
| Ortaklığın giderilmesi | Sulh hukuk mahkemesi |
| Tenkis, vasiyetnamenin iptali, muris muvazaası | Asliye hukuk mahkemesi |
Terekenin paylaşılması, paylaşma sözleşmesinin geçersizliği, ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisi, miras sebebiyle istihkak ve tereke yönetimine ilişkin davalarda mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK md. 11). Mirasçılık belgesinin iptali davası, mirasçının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Taşınmaza ilişkin tapu iptali ve tescil davaları ise taşınmazın bulunduğu yerde açılır (HMK md. 12).
Sık Sorulan Sorular
Miras ne kadar sürede reddedilebilir?
Yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrenme tarihinden itibaren üç ay içinde (TMK md. 606).
Eş ve çocuklar birlikte mirasçı olursa eşin payı nedir?
Sağ kalan eş mirasın dörtte birini alır; kalan dörtte üç çocuklar arasında eşit olarak paylaşılır.
Kardeşlerin saklı payı var mıdır?
Hayır. Kardeşler yasal mirasçı olabilir, ancak saklı payları yoktur. Bu nedenle mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufla mirasının tamamını kardeşleri dışındaki kişilere bırakabilir.
El yazılı vasiyetname geçerli midir?
Baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış, tarih ve imza içeriyorsa geçerlidir (TMK md. 538).
Mirasçılık belgesi nereden alınır?
Sulh hukuk mahkemesinden; yasal mirasçılar noterden de alabilir. Vasiyetname varsa belge yalnızca sulh hukuk mahkemesinden alınır (TMK md. 598).
İlgili Yargıtay Kararları
- Ölünceye kadar bakma karşılığı yapılan devir makul sınırı aşıyorsa mirasçılardan mal kaçırma amacı taşırYargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/563, K. 2025/808, K.T. 10.12.2025
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Bilgiler son güncelleme tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; sonraki değişiklikler için güncel mevzuat kontrol edilmelidir. Son güncelleme: 19.10.2026.